GÓRA

Festiwal Kultury Żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim

W sierpniu startuje Festiwal Kultury Żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim - di FROJ | KOBIETA. Czytam to patronuje temu wspaniałemu wydarzeniu. Trzecia edycja festiwalu odbędzie się w dniach 19-25 sierpnia 2022 roku. Tegoroczna odsłona poświęcona jest roli kobiet w symbolice, kulturze, sztuce, literaturze oraz tradycjach żydowskich i izraelskich.

Już od trzech lat Stowarzyszenie Nowa Kultura i Edukacja oraz Wydawnictwo Taurus Edukacja i Kultura zapraszają do Grodziska Mazowieckiego na trwający tydzień Festiwal Kultury Żydowskiej. W ciągu siedmiu dni, od 19 do 25 sierpnia, odbędą się spotkania literackie, warsztaty kulinarne, edukacyjne i dźwiękowe, pokazy filmowe organizowane we współpracy z Warsaw Jewish Film Festival, wykłady i panele eksperckie oraz wystawy i koncerty. Istotnym punktem dla zachowania żydowskiej tożsamości miasta będą w szczególności koncert tria Bastarda, wystawa poświęcona rodzinie Frejdlich i Ewie Partum, spotkanie z potomkami grodziskich rodzin żydowskich z Belgii, Francji i Izraela oraz otwarcie zewnętrznej instalacji upamiętniającej rodzinę Gerecht oraz belgijskich Żydów zgładzonych w Holokauście.

W tym roku Festiwal Kultury Żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim: di FROJ | Kobieta odbywać się będzie w 4 lokalizacjach: Namiocie festiwalowym (park im. hr. Skarbków), Galerii FKŻ na Dworcu Kolejowym, w Bibliotece Publicznej (budynek Mediateki, ul. 3 Maja 57) oraz w restauracji The Park (budynek Mediateki, ul. 3 Maja 57), w której przez cały okres trwania Festiwalu odbędzie się Tydzień kuchni izraelskiej.

 

LITERATURA

W tym roku odbędą się aż cztery spotkania wokół książek. W dniu otwarcia Festiwalu w Grodzisku pojawi się Agata Tuszyńska, autorka takich książek jak Oskarżona Wiera Gran, Żongler. Romain Gary czy Mama zawsze wraca. To właśnie wokół tego ostatniego tytułu, wydanego przez Dwie Siostry, toczyć się będzie spotkanie. W sobotę 20 sierpnia spotkamy się z Mariuszem Szczygłem, w niedzielę, podczas rodzinnego pikniku, dr Agnieszka Szurek ze Stowarzyszenia Odkrywamy Bliskie Historie, opowie o Kuchni Grodziska. Podczas FKŻ w Grodzisku pojawią się również Zofia Zięba i Krzysztof Modelski, którzy dla wydawnictwa Fame Art przełożyli książki Ester Kreitman Singer i Izraela Joszuy Singera. Rozmowę poprowadzi Roman Kurkiewicz. W środku tygodnia odbędzie się spotkanie autorskie z Karoliną Sulej, autorką bestselerowej książki Rzeczy osobiste. Partnerem literackiej części Festiwalu jest Biblioteka Publiczna Gminy Grodzisk Mazowiecki. Spotkania z Agatą Tuszyńską, Karoliną Sulej i Mariuszem Szczygłem poprowadzi Magdalena Żerek (Biblioteka Publiczna / portal CzytamTo).

 

RELIGIA

Rabini? Naturalnie, ale… rabinki? TAK! Małgorzata Kordowicz z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, w dniu otwarcia Festiwalu – jeszcze przed Szabatem – wyjaśni, jakim sposobem kobiety mogą być rabinkami. Z kolei rabin Icchak Rapoport z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie opowie o roli kobiet w judaizmie.

Spotkanie z rabinką Małgorzatą Kordowicz odbędzie się 19 sierpnia o godzinie 17.00 (jeszcze przed Szabatem).

Spotkanie z rabinem Icchakiem Rapoportem odbędzie się 24 sierpnia w Bibliotece Publicznej.

 

MUZYKA

Dowodzone przez Pawła Szamburskiego Bastarda trio, na specjalne zamówienie Festiwalu, opracowuje koncertową wersję nigunów sławnej chasydzkiej dynastii Szapiro z Grodziska. Dynastię założył w XIX w. Elimelech Szapiro, jej członkami byli Kalonimus czy Izrael Szapiro. Dzięki wzmożonej pracy w Izraelu, organizatorom udało się znaleźć nagrania i zapisy nigunów, które 21 sierpnia zostaną zaprezentowane na żywo.

Przed Bastardą wystąpi Kapela Timingeriu z repertuarem Gadzie i Goje. Reprezentanci Karrot Kommando to wybuchowa fuzja muzyki żydowskiej i cygańskiej.

Skoro tematem Festiwalu są kobiety, w muzycznym line-upie nie mogło ich zabraknąć. Anna Riveiro, pierwsza polska kantorka, oraz norweska artystka Bente Kahan zaprezentują swoje programy autorskie.

Pierwszego dnia Festiwalu w Grodzisku pojawi się również łódzki DJ, właściciel kultowego klubu P29, Blumental z setem Women Tracks (disco / house).

Muzyczna część Festiwalu odbywa się w dniach 19-21 sierpnia.

 

PIKNIK

Trzeci dzień festiwalu (niedziela) poświęcony będzie rodzinom w dosłownym znaczeniu. Odbędzie się piknik rodzinny, podczas którego przeprowadzone zostaną warsztaty z zaplatania chałek (prowadzone przez Hannę Kossowską z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie), warsztaty edukacyjne z dr Haliną Postek z Muzeum Getta Warszawskiego oraz gry plenerowe dla dzieci. Na uczestników czekać będzie poczęstunek zagwarantowany przez partnerów Festiwalu, restaurację The Park i piekarnię Putka. Podczas pikniku stowarzyszenie Odkrywamy Bliskie Historie będzie zbierać rodzinne przepisy z Grodziska. W nagrodę czekać będą sadzonki ziół od Baziółki.

 

TO TAKŻE NASZE DZIEDZICTWO

Grodzisk przez setki lat zamieszkiwała społeczność żydowska, przez wiele lat odsetek Żydów stanowił większość wszystkich mieszkańców. Dlatego istotnym punktem upamiętniania żydowskiej historii jest przedstawianie rodzin, które to miasto współtworzyły. W ubiegłym roku zaprezentowano wystawę poświęconą rodzinie Gerecht. W tym roku, dzięki wsparciu Ambasady Belgii w Polsce oraz Fundacji PZU, powstanie całoroczna zewnętrzna instalacja poświęcona rodzinie Gerecht oraz belgijskim Żydom zamordowanym w Shoah. Instalacja znajdzie się przy ulicy Harcerskiej. Ponadto stowarzyszenie Nowa Kultura i Edukacja oraz Wydawnictwo Taurus Edukacja i Kultura wydadzą dziennik Bronisławy (Brandli) Gerecht z lat 1915-1917. Odsłonięcie instalacji odbędzie się 20 sierpnia. Wydarzenie wzbogaci występ Mai Luxenberg, artystki, aktorki i performerki, która odczyta fragmenty Mojego dziennika Bronki Gerecht.

19 sierpnia, w specjalnie przygotowanej przestrzeni na Dworcu Kolejowym w Grodzisku Mazowieckim (ul. 1 Maja 4) otwarta zostanie Galeria FKŻ, w której będzie można zapoznać się z historią rodziny Frejdlich. Frejdlichowie byli związani z Grodziskiem od XX wieku, mieszkając w Willi Niespodzianka. Maurycy Frejdlich, dziadek jednej z najbardziej znanych polskich artystek sztuki współczesnej Ewy Partum, był lokalnym radnym i prezesem OSP w Grodzisku. W przygotowaniu wystawy pomogli Jerzy Matczak i Piotr Zegarski z Ochotniczej Straży Pożarnej w Grodzisku.

Jak wyglądała żydowska historia Grodziska? Dotychczas znaliśmy ledwie fragmenty, wspomnienia, krótkie i suche fakty. Ale w 1936 roku Salomon Neuhaus postanowił spisać historię miasta, przedstawiając ją w ujęciu żydowskim. Tłumaczenie zapisanej w jidysz historii przygotowała dr Martyna Steckiewicz. Teraz, dzięki tekstowi Salomona Neuhausa, możemy dowiedzieć się, jak funkcjonowało miasto i czy faktycznie było sztetlem.

20 sierpnia w Grodzisku pojawią się również potomkowie i potomkinie byłych żydowskich rodzin z tego miasta. Podczas spotkania Byliśmy z Grodziska będzie można wysłuchać historii rodzin Rozenblum (Francja), Fogiel (Francja/Izrael) i Gerecht (Belgia). Wstęp poświęcony historii miasta wygłosi Janusz Sobieraj, historyk miejski i honorowy obywatel Grodziska. Podczas spotkania odbędzie się premiera publikacji Byliśmy z Grodziska, poświęconej żydowskim rodzinom z Grodziska.

25 sierpnia poświęcony będzie żydowskiemu cmentarzowi w Grodzisku. Najpierw Maciej Wirmański (wytwórnia Szara Reneta) przeprowadzi warsztaty z field recordingu (nagrania terenowe), by następnie w Bibliotece Publicznej spotkać się z Magdaleną Budą i Krzysztofem Bielawskim, w którym festiwalowi eksperci i ekspertki opowiedzą o znaczeniu symboli wykutych na macewach oraz historii cmentarza w Grodzisku. Podczas spotkania zostanie zaprezentowany folder z symboliką macew.

Corocznie Festiwal stara się prezentować historie Żydów z innych miast. W 2021 roku rozmawiano o Żydach z Konstancina, Jeziorny i Skolimowa oraz Łodzi. W tym roku zostanie przybliżona historia żydowskiego Brwinowa. Spotkanie z panem Grzegorzem Przybyszem z Towarzystwa Przyjaciół Brwinowa oraz Jakubem Bendkowskim z Żydowskiego Instytutu Historycznego w niedzielę, 21 sierpnia.

Cały program dostępny jest na www.festiwalkulturyzydowskiej.pl

Wydarzenie na Facebooku

Stowarzyszenie Nowa Kultura i Edukacja oraz Wydawnictwo Taurus Edukacja i Kultura od 2020 roku organizują w Grodzisku Festiwal Kultury Żydowskiej. To istotne dla rozwoju miasta wydarzenie ma na celu przybliżanie historii regionu, zwyczajów oraz kultury żydowskiej i izraelskiej.

Zadanie Kultura menorą rozświetlana. Działania przy III edycji Festiwalu Kultury Żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim dofinansowano w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wspólnie dla dziedzictwa.

Zadanie Historia menorą rozświetlana. Działania kulturalne wokół sztetla Grodzisk dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura – Interwencje. Edycja 2022.

Zadanie publiczne pn. Festiwal Kultury Żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim. Trzecia edycja dofinansowana ze środków z budżetu Województwa Mazowieckiego.

Partner Fundacja PZU.

Wydarzenie wsparte z dofinansowania Ambasady Królestwa Belgii w Polsce i na Litwie.

Wydarzenie objęte Honorowym Patronatem Burmistrza Grodziska Mazowieckiego.

Wydarzenie wsparte z dofinansowania Starostwa Powiatu Grodziskiego.

Wydarzenie objęte Honorowym Patronatem Burmistrza Gminy Brwinów.

Wydarzenie objęte Honorowym Patronatem Ambasady Izraela w Polsce

AHouse.
FIB.
Geo Miedza

Medikon.
Merkurion.
Wzorek.

 

PARTNERZY:

Ambasada Izraela w Polsce | ARTUM Fundacja ewa partum museum | Baziółka | Biblioteka Publiczna Gminy Grodzisk Mazowiecki | Galeria W Y | Ginzach Kiddush Hashem, Israel | Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie | Klub DOM | Muzeum Getta Warszawskiego | Odkrywamy Bliskie Historie | Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki | Putka | Restauracja The Park | Warsaw Jewish Film Festival | Warszawska Kolej Dojazdowa

PROGRAM FESTIWALU:

Piątek, 19.08.2022
17:00 | Kobiety rabinki | Wykład | Prowadzenie: Rabinka Małgorzata Kordowicz | Namiot festiwalowy
18:15 | Otwarcie wystawy Frejdlichowie i Ewa Partum | Koncert Pawła Frejdlicha na wiolonczelę solo | Galeria FKŻ na Dworcu Kolejowym
19:00 | Mama zawsze wraca | Spotkanie autorskie z Agatą Tuszyńską | Prowadzenie: Magdalena Żerek (Biblioteka Publiczna, CzytamTo) | Namiot festiwalowy
20:15 | Home – Piosenki i opowieści Żydów Europy | pieśniarka Bente Kahan (NO) | Koncert | Namiot festiwalowy
21:00 | Women Tracks | Blumental DJ set (Disco / House) | Namiot festiwalowy
Sobota, 20.08.2022
12:30 | Byliśmy z Grodziska. Żydowskie rodziny miasta | Premiera publikacji i spotkanie z Januszem Sobierajem, ekspertem historii miasta i honorowym obywatelem Grodziska oraz członkami i członkiniami rodzin Rozenblum (FR), Fogiel (FR) i Gerecht (BE) | Namiot festiwalowy
14:00 | Kobiety w literaturze żydowskiej | Warsztaty języka jidysz | Prowadzenie: Zofia Zięba | Namiot festiwalowy
16:00 | Nie ma | Spotkanie autorskie z Mariuszem Szczygłem | Prowadzenie: Magdalena Żerek (Biblioteka Publiczna, CzytamTo) | Namiot festiwalowy
16:15 | Oficjalne otwarcie instalacji artystycznej Labirynt Bronki | | ul. Harcerska 8
17:30 | „Ja w cichości milczeć muszę”, czyli o słyszalności i milczeniu poetek jidysz | Wykład | Prowadzenie: dr hab. Joanna Degler (Lisek), Uniwersytet Wrocławski | Namiot festiwalowy
19:00 | Barwy muzyki żydowskiej | kantorka Anna Riveiro | Koncert | Namiot festiwalowy
20:00 | Warsztaty pieśni sefardyjskich | Warsztaty wokalne | Prowadzenie: Anna Riveiro | Namiot festiwalowy.
Na zajęcia obowiązują zapisy mejlowe: warsztaty@festiwalkulturyzydowskiej.pl
21:00 | Warsaw Jewish Film Festival w Grodzisku | Pokaz filmu „OR – PAMIĘCI RONIT ELKABETZ” | Namiot festiwalowy
Niedziela, 21.08.2021
12:00 | Zapraszamy na… PIKNIK!
Chleby Obecności. Warsztaty kulinarne z Hanną Kossowską (na zajęcia obowiązują zapisy mejlowe: warsztaty@festiwalkulturyzydowskiej.pl),
godz. 12:00
Kuchnia Grodziska – spotkanie z dr Agnieszką Szurek
godz. 13:00
Żydowski Brwinów, Żydowski Grodzisk – spotkanie poświęcone żydowskiej historii obu miast z udziałem Grzegorza Przybysza (Towarzystwo Przyjaciół Brwinowa) i Jakuba Bendkowskiego (ŻIH)
godz. 14:00
Warsztaty dla dzieci z dr Haliną Postek (MGW). Na zajęcia obowiązują zapisy mejlowe: warsztaty@festiwalkulturyzydowskiej.pl
godz. 14:00
Miejsce: Park Skarbków, Namiot festiwalowy
15:00 | Gadzie i Goje | Kapela Timingeriu | Koncert | Namiot festiwalowy
16:30 | Brylanty i Perły. O twórczości Ester Kreitman Singer i Izraela Jehoszuy Singera | spotkanie z Zofią Ziębą i Krzysztofem Modelskim, tłumaczką i tłumaczem literatury Singerów | Prowadzenie: Roman Kurkiewicz | Namiot festiwalowy.
18:15 | Bastarda plays Shapiro nigunim | Bastarda Trio | Koncert | Namiot festiwalowy
Poniedziałek, 22.08.2022
18:00 | Słuchowisko w całkowitej ciemności. „Nekome 1905″, reż. Mikołaj Szczęsny” | Mediateka, Sala telewizyjna.
Obowiązują zapisy mejlowe: warsztaty@festiwalkulturyzydowskiej.pl
19:00 | Aguna – kobieta uwięziona w małżeństwie, czyli o biblijnym rozwodzie we współczesnym Izraelu | Wykład Sary Stachowiak | Namiot festiwalowy
20:30 | Warsaw Jewish Film Festival w Grodzisku | Pokaz filmu „VIVIANE CHCE SIĘ ROZWIEŚĆ”, reż. Ronit Elkabetz / Shlomi Elkabetz | Namiot festiwalowy
Wtorek, 23.08.2022
18:00 | Warsztaty tańca izraelskiego | Prowadzenie zajęć: Monika Leszczyńska (Snunit) | Mediateka, Sala wielofunkcyjna
19:00 | Rzeczy osobiste | Spotkanie autorskie z Karoliną Sulej | Prowadzenie: Magdalena Żerek (Biblioteka Publiczna, CzytamTo) | Biblioteka
20:00 | Żydowskie artystki: Feliza Bursztyn, Alina Szapocznikow, Miriam Cahn – wykład online, prowadzenie: Marta Dziewańska (kuratorka Kunstmuseum Bern)
Środa, 24.08.2022
18:00 | Wykład rabina Icchaka Rapoporta o roli kobiety w judaizmie | Biblioteka
19:00 | Syjonistki: wykład online | prowadzenie: dr Dominik Flisiak (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach)
Czwartek, 25.08.2022
17:30 | Field Recording na cmentarzu żydowskim w Grodzisku – warsztaty dźwiękowe z Maciejem Wirmańskim (wydawnictwo Szara Reneta)
Obowiązują zapisy mejlowe: warsztaty@festiwalkulturyzydowskiej.pl
18:00 | Symbolika nagrobków żydowskich na grodziskim cmentarzu, opowieść o cmentarzu żydowskim w Grodzisku. Premiera folderu z symboliką grodziskich macew – spotkanie z Magdaleną Budą i Krzysztofem Bielawskim I Biblioteka

Oceny czytelników:

0 / 5 0

Dziennikarka, promotorka literatury, specjalistka ds. promocji i informacji. Absolwentka filologii polskiej o specjalizacji edukacja medialna. Pracuje z młodzieżą, pisze i realizuje projekty dofinansowane z MKiDN (Idziemy po kulturę, Book Morning Library) oraz wiele innych, tworzonych na potrzeby instytucji kultury.

Napisz komentarz